شهادت مجاهد کبیر، حجتالاسلام والمسلمین سید حسن نصرالله، رخدادی جانسوز و در عین حال نقطه عطفی تاریخی در بازتعریف مفاهیم جهاد، اخلاق و تمدن در جهان اسلام به شمار میرود. در میان مواضع و پیامهای متعددی که در پی عروج ملکوتی این رهبر فرزانه صادر شد، بیانیه فقیه برجسته حوزه علمیه نجف اشرف، حضرت آیتالله العظمی شیخ محمد یعقوبی، به مثابه منشوری تبیینی و عمیق، لایههای معرفتی و راهبردی حیات و شهادت این اسوه مبارزه را واکاوی کرده است. این پیام فراتر از یک سوگنامه عاطفی، ترسیمکننده یک دکترین استوار اسلامی در مواجهه با تمدن مادی غرب و جریانهای سلطه و تروریسم است؛ بیانیهای که نشان میدهد شهید نصرالله «مکتبی را برای رهبران موفق مخلص برای امت خود تأسیس کرد» و هویتی فراتر از مرزهای جغرافیایی و ساختارهای حزبی داشت.
مرگاندیشی توحیدی و عبور از هیمنه فنا
در بینش توحیدی، مرگ پایان مسیر نیست بلکه معبری برای رسیدن به حیات طیبه و ابدیت است. آیتالله یعقوبی پیام خود را با سنتی لایتغیر از نظام آفرینش آغاز میکنند و حقیقت مواجهه با پدیده مرگ را از زاویهای عرفانی و حماسی شرح میدهند: «اگر خداوند تعالی بندگانش را با مرگ و فنا مقهور نمیکرد، "وَلَن تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِیلاً" و اگر خداوند وعده نمیداد که از بندگانش، شهیدانی برمیگزیند، مرحوم شهید سید حسن نصر الله بزرگتر از آن بود که مرگ او را دریابد، چرا که مرگ از امثال او به خاطر شجاعت، ثبات قدم، قوت قلب، صبر، استقامت، آرامش، حکمت، و اخلاص او در طاعت و بندگی پروردگار میترسد»
تعبیر ژرف این فقیه مبنی بر اینکه مرگ در برابر صلابت و اخلاصِ مجاهدان رنگ میبازد، ریشه در بینش قرآنی و علوی دارد. در نگاه مجاهدان فیسبیلالله، مرگ هیمنه و ترسی ندارد، چنانکه امیرالمؤمنین علی (علیهالسلام) در خطبه پنجم نهجالبلاغه میفرمایند: «وَاللَّهِ لَابْنُ أَبِی طَالِبٍ آنَسُ بِالْمَوْتِ مِنَ الطِّفْلِ بِثَدْیِ أُمِّهِ»؛ سوگند به خدا که انس پسر ابوطالب به مرگ، بیش از انس کودک خردسال به پستان مادرش است. این قوت قلب و آرامش باطنی، حاصل فنا در طاعت الهی بود که به تعبیر آیتالله یعقوبی باعث شد «او به آرزوی خود یعنی شهادت رسید و به برادران صالح شهید خود ملحق شد».
نصرالله فراتر از فرمانده نظامی؛ تقابل تمدن اسلامی با قهرمانسازیهای پوشالی
یکی از فرازهای بنیادین و کلیدی بیانیه، بازتعریف جایگاه سید حسن نصرالله است؛ شهید سید حسن نصرالله صرفاً یک رهبر حزب اسلامی و یا یک فرمانده نظامی در میدان جنگ نبود، بلکه شخصیتی تمدنساز و مکتبی انسانساز برای تربیت نسلهای آینده به شمار میرفت. آیتالله یعقوبی با صراحت به این حقیقت پرداخته و میفرمایند: «این مرد بزرگ در حالی به خداوند عالی اعلی پیوست که مکتبی را برای رهبران موفق مخلص برای امت خود تأسیس کرد... او که رحمت و رضوان الهی بر او باد، از رهبران برجستهای بود که زمانه نظیر او را به ندرت سراغ دارد، او منبع عزت و افتخار برای اسلام و مسلمانان و الگویی بود که جهان اسلام را متقاعد میکند افرادی همانند او تربیت کند، نه مانند تمدن مادی که جنایتکار و قهرمانان صوری و خیالی تربیت میکند».
این تبیین دقیق نشان میدهد که مکتب اسلام در برابر سینما و رسانههای تمدن مادی که با قهرمانان خیالی و مروج خشونت در پی هویتبخشی هستند، قهرمانانی واقعی و جامعالاطراف در تراز هدایت جوامع پرورش میدهد. این الگو، بر پایه منظومه قرآنی «أَشِدَّاءُ عَلَی الْکُفَّارِ رُحَمَاءُ بَیْنَهُمْ» (فتح: ۲۹) شکل یافته است؛ شخصیتی که قاطعیتش در برابر متجاوزان با رأفت نسبت به محرومان درآمیخته است، چنانکه در پیام مرجعیت آمده است: «وجود مبارک او که با لبخند محبت آمیز مزین شده بود، پیام اطمینان بخشی به آزادگان، مستضعفان و محرومان ارسال میکرد».
گستره این مجاهدت تمدنی، محدود به جغرافیای لبنان نماند و به تعبیر بیانیه: «یک کارنامه موفق و مملو از پیروزیها نه فقط در سرزمین لبنان دوستداشتنی بلکه در سوریه، عراق و فلسطین از خود به جا گذاشت به طوری که حتی یک لحظه در ایستادن در کنار مردم و برادرانش برای نابودی تروریسم و دفع موج ویرانگر آن تردید و درنگ نکرد».
اخلاقمداری در میدان نبرد و اعتراف ناگزیر خصم به فضیلت
مرجع عالیقدر در بخش درخشانی از پیام خود، به خصلتی نادر در مناسبات سیاسی و نظامی اشاره میکنند که حتی سرسختترین دشمنان را به خضوع و تحسین واداشته بود: صداقت، امانتداری و حفظ اصول انسانی در اوج بحرانها. در متن پیام چنین آمده است: «با قاطعیت اعلام میکنم که دشمنانش پیش از دوستانش او را تحسین و به مقابله با چنین فردی افتخار میکردند، آنها نیز از اینکه او را کشتند، اندوهگین هستند، هر چند در ظاهر ابراز شادی و خوشحالی میکنند، زیرا آنها دشمن شرافتمند و فرزانهای را از دست دادند که پایبند به اصول انسانی بود که جهان به اصطلاح متمدن نیازمند آن است، فردی که خیانت نمیکند، دروغ نمیگوید، حتی اگر حوادث سخت، او را تحت شدیدترین فشارها قرار دهد، برای تحقق منافع به شیوههای انحرافی متوسل نمیشود».
این پایبندی عمیق به موازین شرعی و انسانی، تجلی کلام امیرالمؤمنین(علیهالسلام) است که فرمودند: «لَوْلَا کَرَاهِیَةُ الْغَدْرِ لَکُنْتُ مِنْ أَدْهَی النَّاسِ» (نهجالبلاغه، خطبه ۲۰۰)؛ اگر نبود قبح نیرنگ و فریب، من از زیرکترین و چارهاندیشترین افراد بودم. سید حسن نصرالله اثبات کرد که پیروزی حقیقی در سایه تقوا و شرافت رقم میخورد و همین امر سبب شد تا دشمنان نیز به راستی کلام او معترف باشند.
فراتر از نوحهسرایی؛ ضرورت تدوین هندسه فکری و سیره عملی شهید
رویکرد آیتالله العظمی یعقوبی در مواجهه با شهادت، رویکردی پویا، پیشبرنده و آیندهنگر است. ایشان تأکید دارند که جامعه اسلامی نباید در مرز سوگواری و مرثیهسرایی متوقف شود، بلکه باید این حماسه را به نقشهای عملیاتی برای آینده تبدیل کند: «سید شهید حسن نصرالله شایسته مرثیه و گریه نیست، بلکه شایسته و سزاوار تمجید و ستایش و مایه مباهات و غرور به سبب دستاوردهاست و نیز سزاوار است که سیره او تدوین شود تا چراغ راهی برای تلاشگرانی شود که به دنبال برپایی عدالت اجتماعی که همه مردم از آن بهرهمند شوند، هستند».
ایشان با استناد به بیتی مشهور در ستایش شهدای کربلا، عمق عظمت این مقام را تبیین میفرمایند: «خُذْ فی ثنائهم الجمیلَ مُقرِّضاً فالقوم قد جَلّوا عن التأبینِ»(هر اندازه میخواهی در ثنای نیکوی آنان بسرای، چرا که این قوم والاتر از آنند که در دایره مرثیه بگنجند). این نگاه نشان میدهد که شهادت نصرالله یک فتح تاریخی است؛ از این رو وظیفه حوزویان، دانشگاهیان و اصحاب اندیشه، تدوین سیره جامع مدیریتی، اخلاقی و فقهی این شخصیت است تا به عنوان قطبنمایی در مسیر برپایی عدالت و مبارزه با ظلم در دست نسلهای آینده قرار گیرد.
خون احیاگر امت و وفاداری به عهد الهی
پایانبخش کلام آیتالله یعقوبی، تبیین فلسفه توحیدی و تاریخی قربانی شدن رهبران راستین برای حیات دوباره امت اسلام است. در بینش فقهی ایشان، جامعه اسلامی در مسیر تاریخی خود برای پالایش از جمود و غفلت، به این فداکاریها محتاج است: «امت اسلام هر از چند گاهی به خونهای پاکی برای بیداری و رهایی و به پا خاستن نیاز دارد، تا بزرگان به خون خود شهادت دهند که ایمان به خداوند تعالی، حق است و شایستگی فدا کردن ارزشمندترین گوهر وجودی یعنی جان را دارد و اینکه به عهد و پیمان خود با خداوند تعالی وفا کنند: "مِنَ الْمُؤْمِنِینَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَیْهِ فَمِنْهُم مَّن قَضَی نَحْبَهُ وَمِنْهُم مَّن یَنتَظِرُ وَمَا بَدَّلُوا تَبْدِیلاً" (الأحزاب: ۲۳)» این تعبیر، شهادت را نه یک انفعال، بلکه کنشی آگاهانه و میثاقی استوار با خداوند میداند که مسیر بیداری امتهای مستضعف را آبیاری و هموار میسازد.
پیوند فقاهت و حماسه؛ چشمانداز عزت امت اسلامی
پیام حضرت آیتالله العظمی شیخ محمد یعقوبی بیش از هر چیز، بازتابدهنده نگاه تمدنی، هوشمندی راهبردی و زمانشناسی فقیهی برجسته در حوزه علمیه نجف اشرف است که نبض تحولات دنیای اسلام را به درستی میشناسد. این همگرایی معرفتی میان مرجعیت زمانآگاه با مشی عملی شهید سید حسن نصرالله، تصویری روشن از پشتوانه تئوریک، فقهی و معنوی جبهه مقاومت ارائه میدهد؛ پشتوانهای که فقه شیعه را به عنوان عنصری پویا، کنشگر و عزتآفرین در متن وقایع بینالمللی تثبیت میکند.
عروج این رهبر فرزانه، اگرچه ثلمهای جبرانناپذیر در ابعاد عاطفی است، اما در پرتو تبیینهای ژرف فقهی و مکتبی، به سرچشمهای جوشان از خودباوری و استقامت بدل گشته که پیوند ناگسستنی فقاهت اصیل و جهاد فیسبیلالله را برای تحقق استقلال، عدالت و سربلندی جهان اسلام به نمایش میگذارد.
نظر شما